Laureaci Nagrody im. ks. Leopolda Jana Szersznika w roku 2011

I. KATEGORIA TWÓRCZOŚCI ARTYSTYCZNEJ:

    Jan Chmiel – muzyk amator i poeta ludowy z Kowali koło Skoczowa. Urodził się w 1943 r. w Bładnicach Dolnych.
Już od młodych lat interesował się muzyką a zwłaszcza śpiewem, grając także na akordeonie i klarnecie. Swoje zainteresowania rozwijał w latach 60 tych jako klarnecista w orkiestrze wojskowej w Bytomiu, a następnie   współtworząc orkiestrę dętą w skoczowskiej Odlewni Żeliwa.

    Żywe zainteresowanie śpiewem umożliwiło mu sprostanie powierzeniu współtworzenia w 1967 r. chóru kościelnego przy ówczesnej bładnickiej filii parafii ewangelickiej w Ustroniu. W latach 1979-1985 kierował także Ewangelickim Chórem Kościelnym w Wiśle. W latach 70-tych kierował też zespołami regionalnymi w Kowalach i w Chybiu. Zdobyte doświadczenia muzyczne i śpiewacze pozwoliły mu na nauczanie muzyki w Szkole Podstawowej nr 2 w Skoczowie, w której założył chór szkolny oraz umożliwiły prowadzenie wokalnych zespołów dziecięcych w innych okolicznych szkołach. W 2004 r. reaktywował zespół regionalny w Jaworzu, zaś w 2005 r. przy miejskim Domu Kultury w Skoczowie założył ludowy zespół śpiewaczy „Tryton”, a w 2010 r. – w Grodźcu. Ubogacony tą praktyką w ostatnich latach służył też pomocą młodszym opiekunom okolicznych zespołów szkolnych oraz chórów.

     W zakresie twórczości pisarskiej jest autorem dwóch sztuk scenicznych p.t.: „Smowy u Hanki w Jaworzu” i „Jaworski Wiesieli” oraz czterech, wydanych drukiem tomików poezji: „Wiersze gwarą haftowane” – 2008 r., „Wiersze gwaróm zdobione” – 2009 r., „Wiersze z gwary wyplecione” – 2010 r. i „Do rymu po naszymu” – 2011 r. Utwory pisarskie tworzył od młodych lat, od 2004 r. pisząc wyłącznie gwarą cieszyńską. Wydanym tomikom wierszy towarzyszy również płyta CD z recytacją autorską, chroniącą od zapomnienia pamięć o wymowie i akcencie miejscowej gwary.

   Jest członkiem Klubu Literackiego „Nadolzie” i Grupy Literackiej „Nawias” przy Związku Nauczycielstwa Polskiego w Cieszynie. Za swe dokonania w 2002 r. został wyróżniony odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Ministra Kultury. Wniosek Miejskiego Centrum Kultury „Integrator” w Skoczowie.


II. KATEGORIA UPOWSZECHNIANIA KULTURY:

    Biblioteka Miejska w Cieszynie – od 2000 r. pełniąca funkcję Powiatowej Biblioteki Publicznej. Placówka jest instytucją kultury miejskiego samorządu terytorialnego Cieszyna, która na podstawie porozumienia z samorządem terytorialnym powiatu cieszyńskiego spełnia rolę biblioteki o zasięgu powiatowym.

   Instytucja usytuowana jest w zabytkowej kamienicy w centrum miasta, przy historycznej ulicy Głębokiej – biegnącej od Wzgórza Zamkowego do Rynku. Strukturę miejskiej sieci bibliotecznej tworzą centrala, w skład której wchodzą: wypożyczalnia dla dorosłych, czytelnia ogólna  i odział dla dzieci oraz 4 placówki filialne, w tym 3 o charakterze uniwersalnym i jedna specjalistyczna, z której usług korzystają osoby niewidome i niedowidzące. Na strukturę powiatową składa się 11 bibliotek publicznych we wszystkich gminach poza Cieszynem, z którymi współpracuje zatrudniony w Bibliotece Miejskiej w Cieszynie koordynator ds. bibliotek publicznych powiatu.

    Walorem instytucji jest bogata oferta kulturalno-edukacyjna, skierowana do dzieci, młodzieży i dorosłych. Biblioteka aktywnie włącza się w organizację miejskich imprez, takich jak Święto Trzech Braci, czy cieszyński festiwal sztuk ludowych Skarby z cieszyńskiej trówły. Dorośli użytkownicy Biblioteki mają możliwość wzięcia udziału w konkursach wiedzy i literackich, spotkaniach autorskich ze znanymi i ciekawymi ludźmi, promocjach publikacji, dyskusyjnym klubie książki, wystawach oraz imprezach okolicznościowych. Placówka posiada również w swoim dorobku inicjatywy wydawnicze o znaczeniu regionalnym, w tym m.in. Słownik bohaterów podań i legend Śląska Cieszyńskiego, tomik poetycki Ziemia Cieszyńska wierszem malowana, czy wydaną w roku ubiegłym publikację: Strofy sercem pisane. Placówka wydaje też własny informator pod tytułem „Bibliowieści”.

    Bogata oferta skierowana jest również do najmłodszych użytkowników Biblioteki. Do największych przedsięwzięć w tym zakresie należą Międzynarodowy Festiwal Czytania nad Olzą, Noc z Andersenem, akcje Wakacje z biblioteką i Ferie z biblioteką. Ponadto w ofercie Biblioteki znajduje się wiele propozycji o charakterze cyklicznym, są to warsztaty czytelnicze, literackie, dziennikarskie, ekologiczne, regionalne, teatralne, plastyczne, a także cotygodniowe zajęcia z dziećmi niepełnosprawnymi w ramach programu: czytanie zbliża. W 2007 r. Biblioteka przystąpiła do kampanii społecznej Cała Polska czyta dzieciom. Aktywność instytucji w zakresie organizacji imprez promujących głośne czytanie została uhonorowana w 2008 r. prestiżowym medalem  przez organizatora kampanii – Fundację ABCXXI.

   Duża aktywność, częstokroć wychodząca poza standardowe ramy działania powoduje, że w rankingu bibliotek publicznych województwa śląskiego placówka utrzymuje się od lat w czołówce. Wniosek Komisji Kultury, Sportu i Promocji Powiatu.


III. KATEGORIA OCHRONY KULTURY:

     Zespół Regionalny „Istebna” – grupa regionalna sięgająca swoją tradycją i korzeniami 1901 r., kiedy górale z Istebnej, Jaworzynki i Koniakowa wystąpili jako nieformalny zespół w myśliwskim dworku Habsburgów na Przysłopiu pod Baranią Górą przed arcyksięciem Fryderykiem. Będący pod dobrym wrażeniem występu arcyksiążę, zaprosił grupę w 1908 r. na dwór cesarski do Wiednia, dla uświetnienia odbywających się wówczas uroczystości z okazji 60-lecia panowania cesarza Franciszka Józefa. W obecności przybyłych monarchów z wielu krajów europejskich, górale z Beskidu Śląskiego zaprezentowali taneczno-muzyczne zwyczaje i formy towarzyszące weselu góralskiemu.

    Obecnie działający zespół w swym repertuarze ma autentyczne tańce regionalne o specyficznych nazwach, na przykład: łowiyjziok, czworok, świjściok, pieśni Beskidu Śląskiego oraz ukazywanie zwyczajów i obrzędów związanych z życiem codziennym i pasterskim dawnej społeczności górali śląskich. Dorobek pokoleń i ich tradycje są pielęgnowane przez młode pokolenie, o czym świadczy niemalejąca i stosunkowo duża liczba członków. Zespół składa się bowiem z około 30 osób oraz kilkuosobowej kapeli, pochodzących z całej Trójwsi i w wieku od 14 – 70 lat. Stąd prezentuje się często w składzie wielopokoleniowym – z udziałem babć, ich dzieci i wnuków. Akompaniuje mu zaś zwykle czteroosobowa kapela smyczkowa, a oprócz tego gra się też w tradycyjnym składzie – z udziałem gajd i skrzypiec. Na scenie często prezentowane jest też brzmienie instrumentów pasterskich: trombity, rogu pasterskiego, piszczałki, okaryny i fujary.

   Oprócz tańców regionalnych pokazywane są również widowiska pod ustalonymi tytułami: „Wesele góralskie”, „Na muzyce w karczmie”, „Na sałaszu”, czy „ Świynty Jón”. Wieloletnia działalność przyniosła zespołowi liczne nagrody i wyróżnienia, a w ostatnich latach m.in. : I miejsce w Wojewódzkim Przeglądzie Zespołów Artystycznych w Brennej w 2007 r., I miejsce w Wojewódzkim Przeglądzie Zespołów Artystycznych w Częstochowie w 2008 r., I miejsce w Wojewódzkim Przeglądzie Zespołów Folklorystycznych „Wici” w Chorzowie w 2008 r. oraz Złote Żywieckie Serce na Festiwalu Folkloru Górali Polskich Żywcu i Brązową Ciupagę na Międzynarodowym Festiwalu Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem – oba te wyróżnienia w 2009 r. Zespół działa przy Oddziale Górali Śląskich Związku Podhalan  w Istebnej. Występował w wielu miejscach w Europie, a poza nią także w Turcji, Mongolii i Chinach. Od 2006 r. do chwili obecnej kierownikiem zespołu jest Tadeusz Papierzyński. Wniosek Gminnego Ośrodka Kultury w Istebnej.

Łukasz Konarzewski