Ze zbiorów

wróć

Czwartek, 28 lipca 2022 r. 

Zgodnie z obietnicą dzisiejszy post poświęcony jest najcenniejszym i jednocześnie najdrobniejszym znaleziskom odkrytym podczas wykopalisk. 

Rynek zawsze kojarzy się ze spotkaniami towarzyskimi czy handlowymi. Miały one miejsce w dalekiej przeszłości i kontynuowane są do dzisiaj. Odzwierciedleniem tych spotkań są zagubione na Rynku przedmioty, które teraz odnajdują archeolodzy. Wśród tych przedmiotów najczęściej gubione były drobne, obiegowe monety, ponieważ te o wyższych nominałach były znacznie bardziej pilnowane przez swoich właścicieli. Dotychczas monetą o najwyższym nominale, odnalezioną podczas badań wykopaliskowych na Rynku w Cieszynie, jest grosz praski Wacława króla Czech, za którego w średniowieczu można było kupić żywą kurę. Wśród znalezisk królują natomiast monety drobne o średnicy poniżej 10 mm: denary, denarki i halerze, których odnaleziono już kilkadziesiąt. Są to monety księstwa cieszyńskiego, księstwa opawskiego, Królestwa Polskiego, Królestwa Czech, Królestwa Węgier, Miasta Raciborza i inne. Różnorodność monet tu znajdowanych ma ścisły związek z ich wartością w kruszcu, która dzisiaj już nie istnieje, a w przeszłości umożliwiała ich łatwą wymianę.

Numizmaty i ozdoby, które Państwu prezentujemy, to zabytki po wstępnej identyfikacji, nie poddane jeszcze zabiegom konserwatorskim. Jest to niewielka cześć tego, co już przekazano do zbiorów Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Zostały one znalezione przez najwyższej klasy fachowca w swojej dziedzinie, dysponującego wysokiej jakości sprzętem poszukiwawczym.

Badania pod kierownictwem Bożeny Chojnackiej z PPS Invictus odsłaniają coraz większe partie wewnętrznej płyty Rynku, dlatego proszę oczekiwać kolejnych sprawozdań!

Pracownicy i współpracownicy Muzeum Śląska Cieszyńskiego

Fot. Krystian Firla MŚC

Czwartek, 21 lipca 2022 r. 

Spieszymy z najnowszymi informacjami na temat odkryć archeologicznych!

W ostatnim tygodniu udało się odsłonić najstarszy poziom użytkowy, czyli średniowieczny bruk. Bruk ten przedstawia się okazale, w trakcie jego czyszczenia pomiędzy poszczególnymi kamieniami pracownicy znajdują, oprócz fragmentów ceramicznych z potłuczonych naczyń i kafli, mnóstwo skrawków skórzanych z obuwia i ubioru wierzchniego. Szczególnie satysfakcjonujące odkrycia to podkowy zgubione, a nawet zaklinowane w bruku, a także ostrogi żelazne. Na trakcie komunikacyjnym z ulicy Głębokiej w kierunku Wyższej Bramy (obecnie ul. Szersznika) doskonale widoczne są koleiny, wyżłobione w bruku przez średniowieczne wozy. Trakt ten był szczególnie uczęszczany, przez co koleiny widoczne są na szerszej przestrzeni. Z ziemi wydobywane są monety średniowieczne, okucia, ozdoby, biżuteria (obrączki), kłódki i mnóstwo innych przedmiotów żelaznych.

Belki drewniane, o których pisano wcześniej, okazują się być reliktem konstrukcji większej – pomostu lub zadaszenia, ale prace w tym miejscu będą kontynuowane.           

Na najciekawsze znaleziska natrafiono w środkowej części Rynku, przy fontannie. Otóż w trakcie oczyszczania bruku średniowiecznego uwidoczniły się fundamenty kamienne o przebiegu na osi W-E i N-S. W pewnych miejscach mury przełożone są brukiem, przez co słabiej zarysowane, natomiast na zachód od fontanny widoczne są w całej okazałości. Na osi W-E ciągną się na długości 14 metrów, przy czym mniej więcej w połowie są przerwane i zamiast kamieni leżą dwie belki drewniane. Mury na osi N-S posiadają ok. 6 metrów długości, przy czym część z nich to destrukt. Szerokość murów jest nieco inna- w części zachodniej posiadają 0,7 metra, w części wschodniej ok. 0,6 metra. Mury od strony zachodniej oraz północnej są przerwane. Prace badawcze przy fundamentach będą prowadzone nadal, jednak możemy już rozpocząć dyskusję na temat ich pochodzenia i funkcji. Fundamenty są z wapienia, ich rozpiętość sugeruje, że stał na nich jeden budynek znacznych rozmiarów lub kilka mniejszych połączonych ze sobą. Obiekty te mogły być drewniane, aczkolwiek w ich otoczeniu znajdowana jest gotycka cegła palcówka i resztki dachówek. Wielkość obiektu i centralne położenie względem Rynku sugerują, iż mamy do czynienia z budynkiem lub budynkami wysokiej rangi, wielce znaczącymi dla średniowiecznych mieszczan cieszyńskich. Ostrożnie, aczkolwiek z pewnym przekonaniem możemy sądzić, że odkrywamy właśnie relikty średniowiecznego ratusza (być może z pomieszczeniami dla rzemieślników), stojącego dawniej w centralnej części Rynku. Wszakże dokument księcia Kazimierza II z 9. sierpnia 1496 roku mówi o tym, że po sprzedaży dwóch domów radzie miejskiej i urządzeniu w jednym z nich ratusza „… ten ratúz starý na rynku v prostředku i jiné stavení, všecko má zbořeno býti…”, a ponadto nie mamy my, ani potomkowie nasi, ani nikt inny, na tym placu nic stawiać, ma pusty i wolny na zawsze pozostać.

Za słusznością naszych podejrzeń przemawia fakt, iż fundamenty są „przeplecione” brukiem kamiennym, co znaczy, że po wyburzeniu ratusza, dla usprawnienia komunikacji Wyższa Brama – ul. Szeroka uzupełniono bruk w jego miejscu. Wykonany jest on mniej starannie niż jego starszy poprzednik. Pod brukiem, ułożonym po usunięciu budynku, znajduje się bruk średniowieczny z czasów funkcjonowania domniemanego ratusza.

Każdy dzień pracy archeologów pod kierownictwem Bożeny Chojnackiej z PPS Invictus przynosi nowe odkrycia i znaleziska. Najciekawsze przedmioty żelazne, ceramiczne, drewniane i skórzane zaprezentujemy Państwu w następnym sprawozdaniu z badań.

Zofia Jagosz-Zarzycka, Jan Paweł Borowski

Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie

Czwartek, 14 lipca 2022 r.  

Mija trzeci tydzień badań archeologicznych na Rynku w Cieszynie.

Po oczyszczeniu i zadokumentowaniu bruków kamiennych z XIX wieku, zdemontowano ich zachodnią część, a kamień rzeczny przewieziono na składowisko MZD, skąd będzie wykorzystywany do remontów innych kamiennych dróg na terenie miasta. Jak już wcześniej pisano pod brukiem z XIX wieku zachowały się kolejne warstwy bruków z otoczaków – z XVIII wieku oraz starsze, średniowieczne. W sąsiedztwie bruku średniowiecznego odsłonięte zostały pozostałości drewnianych desek – pomostów lub podłóg kramów kupieckich (fot. 1). Tego typu zabytki są bardzo cennym znaleziskiem, ponieważ pobiera się z nich próby do badań C14 i dendrochronologii, dzięki czemu można poznać datę ścięcia drzewa i wykorzystania go w danej konstrukcji.

Aktualnie praca archeologów koncentruje się w środkowej części płyty Rynku. Odsłonięte zostały tu relikty dwóch wodociągów drewnianych, biegnących środkiem Rynku w kierunku fontanny (fot. 2). Pierwsze wzmianki o funkcjonowaniu wodociągu w Cieszynie pochodzą z roku 1575, kiedy w księgach miejskich zapisano wydatki na zakup rur oraz opłacenia rurmistrza. Z budową wodociągu wiązał się również zakup przez miasto folwarku Gilczarowskiego, położonego za Wyższą Bramą na terenie Górnego Przedmieścia. Wodociąg zasilany był najpewniej potokami spływającymi ze wzgórza Mały Jaworowy. Woda drewnianymi rurami płynęła m.in. do zbiorników zlokalizowanych na Rynku, zasilając fontannę i cysternę zlokalizowaną w północnej pierzei, oraz na Starym Targu. Ów drewniany rurociąg w latach 1790-1800 rewitalizował ksiądz Leopold Jan Szersznik.

Sieci wodociągowe zostały wkopane w warstwy średniowieczne, które teraz są ręcznie eksplorowane przez pracowników. Warstwa średniowieczna to najstarszy poziom użytkowy Rynku, powstały poprzez nanoszenie ziemi i odpadków organicznych, dzięki czemu jest ogromnie zasobny w zabytki ruchome. Znajdowane są tu przede wszystkim kości zwierzęce, fragmenty naczyń ceramicznych i kafli piecowych, fragmenty skór z ubioru wierzchniego i obuwia oraz metale. Na bieżąco ziemia sprawdzana jest przez specjalistów z wykrywaczami metali, dzięki czemu pozyskano już kilka monet średniowiecznych z XV wieku, nożyczki żelazne (fot. 3), noże, elementy metalowe strojów (sprzączki, guziki), podkowy i najliczniejsze – gwoździe. Na tę chwilę najcenniejszym zabytkiem wydaje się być fragment figurki ceramicznej z przedstawieniem Marii trzymającej Dzieciątko (fot. 4, 5), którą wstępnie możemy datować na okres pełnego lub późnego średniowiecza.

Warstwa średniowieczna w najgłębszym miejscu sięga 1 metra poniżej kostki brukowej i na tę chwilę nie ma pewności jak głęboko zalega i co ciekawego jeszcze zawiera… Każdy dzień przynosi nowe zaskakujące odkrycia, dlatego proszę oczekiwać kolejnych sprawozdań z prac archeologicznych!

Czwartek, 30 czerwca 2022 r. 

Dzisiaj minął czwarty dzień badań archeologicznych i chociaż to dopiero początek, już natrafiliśmy na ciekawe odkrycia.

Archeolodzy z firmy PPS Invictus pod kierownictwem Bożeny Chojnackiej wraz z pracownikami technicznymi pochodzącymi z terenu Śląska Cieszyńskiego działają na południowej części Rynku. Po zdjęciu dotychczasowej kostki granitowej (ułożonej w 1942 roku) odsłonięte zostały dwa duże pasy bruku z kamienia otoczakowego, znajdujące się po zewnętrznych stronach płyty Rynku, oraz jeden fragment w części południowej. Aktualnie są one czyszczone i dokumentowane z drona tak, aby po zakończonych pracach ziemnych stworzyć dokładny ich plan. W części środkowej płyty Rynku odkryte zostały dwa fragmenty bruku starszego, zalegającego poniżej. Jeżeli chcielibyśmy dzisiaj pokusić się o wstępne datowanie dwóch poziomów bruku to trzy pasy (zewnętrzne oraz południowy) najprawdopodobniej wykonane zostały w XIX wieku, natomiast dwa mniejsze fragmenty bruku starszego pochodzą z wieku XVIII. Potwierdzają to również znaleziska przedmiotów ruchomych - fragmenty fajek i naczyń ceramicznych (fot. 7, 8), monety, guziki, plomba ołowiana oraz odważnik dukatowy (fot. 9). W bezpośrednim sąsiedztwie fontanny odsłonięta została warstwa lub obiekt bardzo bogaty w ceramikę średniowieczną (fot. 6) z dużą ilością drewna, który wymaga dalszej eksploracji. W miejscu istnienia dawnej stacji benzynowej przy fontannie widoczny jest ciekawy, kolisty obiekt kamienny, który również będzie badany w dalszej kolejności.

Żar lejący się z nieba nie ułatwia pracy, jednak liczymy na to, że badania będą postępowały sprawnie i efektywnie. W dalszym ciągu zapraszamy osoby do pracy i wolontariatu! Osoby chętne proszone są o kontakt bezpośrednio z archeologami codziennie pracującymi na Rynku.

Proszę oczekiwać kolejnych wieści z wykopalisk!

Zofia Jagosz-Zarzycka

Dział Archeologii Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie

Szybkie menu

Ze zbiorów Muzeum Śląska Cieszyńskiego Patronaty Starosty Cieszyńskiego Wsparcie dla Ukrainy w powiecie cieszyńskim Szczepienia przeciwko COVID-19 w powiecie cieszyńskim Pomoc Społeczna w Powiecie Cieszyńskim "Przeciw Przemocy" projekt Programy dofinansowane z budżetu państwa w powiecie cieszyńskim Sprawy w Starostwie Kompetencje Wydziałów Opieka okołoporodowa w powiecie cieszyńskim Obsługa osób niepełnosprawnych w Starostwie Powiatowym w Cieszynie Nagrody, wyróżnienia, odznaki Powiatu Cieszyńskiego Inwestycje w powiecie cieszyńskim Zmiany w pracy Starostwa Powiatowego w Cieszynie w czasie trwania pandemii Internetowa Rezerwacja Terminów w Wydziale Komunikacji Internetowa rezerwacja terminów w Wydziale Geodezji Geoportal E-Usługi Geodezja Powiat Cieszyński E-SESJA transmisje z sesji Dyżury aptek na terenie powiatu cieszyńskiego Koronawirus w powiecie cieszyńskim Dane dotyczące aktualnej sytuacji epidemiologicznej SARS-CoV-2 na terenie nadzorowanym przez PPIS w Cieszynie Rejestracja Pojazdów Stan Kolejki Mapa kompetencji jednostek samorządu terytorialnego Strategia Rozwoju Elektromobilności w Powiecie Cieszyńskim E-urząd ePUAP Nieruchomości Sprzedaż nieruchomości INSPEKTOR OCHRONY DANYCH INSPEKTOR OCHRONY DANYCH Rzecznik Konsumentów Powiatowy Rzecznik Praw Konsumenta Zarządzanie kryzysowe Biuro Rzeczy Znalezionych Pressroom informacje dla mediów Pomoc Prawna Nieodpłatna pomoc prawna, nieodpłatne poradnictwo obywatelskie Rozkład jazdy Przewoźnicy lokalni Ochrona zdrowia Szpital / Pogotowie ratunkowe Promocja zdrowia Turystyka Sport nagrody i wyróżnienia, współzawodnictwo sportowe szkół, baza sportowa Kultura Zabytki, wydarzenia kulturalne, dokumenty do pobrania Edukacja Szkoły, rekrutacje, nabory Organizacje pozarządowe ogłoszenia, zestawienie organizacji, linki Projekty UE Realizacja projektów w ramach środków UE Projekt EFS Szkoły zawodowe strona zostanie otwarta w nowej karcie Ostrzeżenia i komunikaty Jakość powietrza Mapa monitoringu jakości powietrza
Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Cieszynie - strona zostanie otwarta w nowej karcie   Powiatowy Zarząd Dróg Publicznych w Cieszynie - strona zostanie otwarta w nowej karcie Powiatowy Urząd pracy w Cieszynie - strona zostanie otwarta w nowej karcie Cieszyńskie Pogotowie Ratunkowe - strona zostanie otwarta w nowej karcie Szpital Śląski - strona zostanie otwarta w nowej karcie Muzeum Śląska Cieszyńskiego - strona zostanie otwarta w nowej karcie  Zespół Poradni Psychologiczno-Pedagogicznych w Cieszynie - strona zostanie otwarta w nowej karcie
Facebook - strona zostanie otwarta w nowej karcie YouTube - strona zostanie otwarta w nowej karcie Cieszyńskie Travel- strona zostanie otwarta w nowej karcie PODNIESIENIE JAKOŚCI KSZTAŁCENIA W POWIECIE CIESZYŃSKIM Wsparcie dla Ukrainy