Aktualności

wróć
Tradycyjne palmy wielkanocne

Tradycyjne palmy wielkanocne

15.04.2019

W dniu 13.04.2019r. w przeddzień Niedzieli Palmowej, w Beskidzkim Domu Zielin Przytulia odbyły się warsztaty „Zrób z nami tradycyjną wielkanocną palmę”. Warsztaty mają na celu przywrócenie kultywowania tradycji wykonywania palmy wielkanocnej samodzielnie, tak jak czynili to nasi przodkowie.

Zwyczaj ten w tradycji katolickiej upamiętnia przybycie Jezusa do Jerozolimy. Samodzielnie zrobioną palmę, należało poświęcić w kościele – niepoświęcona, nie miała „mocy”. Palma zostawała w domu na cały następny rok, chroniąc domostwo przed chorobą, ogniem czy złymi czarami, po roku palono ją i rozsypywano popiół na polach – miało to przynieść obfite zbiory. Tak życie zataczało koło…

Pierwsze plamy robiono jedynie z gałązek wierzbowych – „bazi” dlatego Niedziela Palmowa zwana była kiedyś Niedzielą Wierzbową, później zwyczajowo wykonywano je z większej liczby roślin, a znaczenie większości z nich i przypisywane im moce sięgają wierzeń, i zwyczajów Słowian. W Brennej robiono je zwykle z 7 roślin:

  1. Kłokoczka południowa, której dziś trudno szukać po za ogródkami, a jej stanowiska są niezwykle rzadkie w Polsce – zwana także drzewem różańcowym (z nasion wyrabiano różańce). Krzew ten chronił domostwo, ludzi i zwierzęta przed złymi mocami, zapewniał zmarłym spokój.
  2. Wierzba, tej roślinie niezależnie od gatunku przypisywano przynoszenie szczęścia, płodności, zdrowia i sił witalnych, w medycynie była pierwszym źródłem salicylanów – działających przeciwbólowo i przeciwgorączkowo. Bazie (tzw. kotki) z poświęconej palmy dawano dzieciom w razie bólu gardła i dla zdrowia. Później dodano wierzbie nieco diaboliczności, z wierzbowych witek miały czarownice miotły, a często można było koło niej spotkać samego Borutę.
  3. Lipa, dawała dobre drewno, kwiaty na herbatę i orzeszki na olej, jednocześnie to jedna
    z najbardziej magicznych roślin. Była drzewem bóstw życia rodzinnego, symbolizowała witalność, płodność, życie i śmierć, chroniła ludzi i zwierzęta. Sadzono ją przy domostwach, aby chroniła je przed piorunami.
  4. Cis, kojarzony z nieśmiertelnością i zmartwychwstaniem, jednocześnie roślina trująca, dawniej zatruwano nią strzały, dziś używa się go w onkologii. Z drewna cisowego wykonywano najlepsze łuki, których używać mogli jednie najlepsi łucznicy. Roślina chroniona.
  5. Barwinek, symbol nieśmiertelności i wieczności, rzadki w Polsce i objęty obecnie częściową ochroną.
  6. Leszczyna, symbol plenności, sił witalnych i pomyślności – chroniła przed złymi mocami. Witki leszczynowe wskazywały miejsce, w którym należało postawić dom, szukać wody i skarbu.
  7. Czarny Bez, już od czasów słowiańskich chronił ludzi i zwierzęta przed chorobami i gradem, sadzono go przy każdym domostwie. Zarówno kwiaty i owoce mają działanie prozdrowotne, nie należy ich spożywać surowych, ze względu na możliwość zatrucia.

Do palmy często dokładano roślinę ciernistą – mającą symbolizować koronę cierniową, dodawano również czerwoną wstążkę (był to jedyny dozwolony kolor) – symbolizowała ona krew Chrystusa. Zainteresowanie wydarzeniem i ilość osób, które wzięły udział w warsztatach przeszła najśmielsze oczekiwania organizatorów. Zarówno najmłodsi, jak i dorośli uczestnicy warsztatów zabrali własnoręcznie przygotowane plamy do domu.

                                                                                                                  Magda Mildner

Powiat na mapie

Urząd Miejski w Cieszynie Rynek 1 43-400 Cieszyn
Urząd Miejski w Strumieniu Rynek 4 43-246 Strumień
Urząd Miejski w Skoczowie Rynek 1 43-430 Skoczów
Urząd Miasta Ustroń Rynek 1 43-450 Ustroń
Urząd Miejski w Wiśle Plac Bogumiła Hoffa 3
43-460 Wisła
Urząd Gminy Brenna ul. Wyzwolenia 77 43-438 Brenna
Urząd Gminy w Chybiu ul. Bielska 78 43-520 Chybie
Urząd Gminy Dębowiec ul. Katowicka 6 43-426 Dębowiec
Urząd Gminy Goleszów ul. 1 Maja 5 43-440 Goleszów
Urząd Gminy Hażlach ul. Główna 57 43-419 Hażlach
Urząd Gminy Istebna 43–470 Istebna 1000
Urząd Gminy Zebrzydowice ul. Ks. Antoniego Janusza 6
43-410 Zebrzydowice